TÍCH HỢP GIÁO DỤC TÀI CHÍNH TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

TÍCH HỢP GIÁO DỤC TÀI CHÍNH TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC KINH TẾ VÀ PHÁP LUẬT Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

ThS. Trần Thị Mai Hương

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi các hoạt động kinh tế ngày càng đa dạng và phức tạp, việc trang bị kiến thức và kỹ năng tài chính cho học sinh trở nên hết sức cần thiết. Giáo dục tài chính trong nhà trường vì vậy giữ vai trò quan trọng và phù hợp với định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Quyết định số 149/QĐ-TTg ngày 20/01/2020 về Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, đã nhân mạnh việc nâng cao năng lực tài chính cho người dân, bảo vệ người tiêu dùng tài chính và lồng ghép nội dung giáo dục tài chính vào chương trình giáo dục phổ thông, coi đây là nhiệm vụ cần thiết nhằm giúp người dân tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính một cách hiệu quả, an toàn.

Đối với học sinh Trung học phổ thông, giáo dục tài chính không chỉ giúp hình thành kỹ năng quản lý tiền bạc mà còn góp phần phát triển tư duy đầu tư và ý thức trách nhiệm kinh tế, nâng cao khả năng tự chủ tài chính trong thời đại số. Hiện nay, giáo dục tài chính chưa được xây dựng thành một môn học độc lập trong chương trình phổ thông mà được tích hợp thông qua các hoạt động dạy học. Trong đó, môn Giáo dục kinh tế và pháp luật có nhiều lợi thế trong việc triển khai nội dung này, bởi môn học cung cấp những kiến thức nền tảng về kinh tế. Thông qua môn học, học sinh được trang bị các kiến thức cơ bản về tiền tệ, thị trường, tín dụng, tiêu dùng và lập kế hoạch tài chính cá nhân; đồng thời được rèn luyện kỹ năng quản lý chi tiêu, tiết kiệm, đầu tư, sử dụng dịch vụ tài chính an toàn, kiểm soát hành vi tiêu dùng và nhận diện, phòng tránh rủi ro tài chính. Bên cạnh đó, môn học còn góp phần hình thành thái độ tài chính đúng đắn, giúp học sinh biết trân trọng giá trị lao động và đồng tiền, biết tiết kiệm, nâng cao ý thức trách nhiệm đối với bản thân và xã hội, cũng như nhận thức về an ninh tài chính quốc gia.

Để giáo dục tài chính cho học sinh hiệu quả thông qua môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực, gắn kiến thức với thực tiễn đời sống. Việc tích hợp nội dung giáo dục tài chính vào các bài học cần được thực hiện một cách tự nhiên, phù hợp với từng chủ đề như tiền tệ, thị trường, tín dụng, tiêu dùng và lập kế hoạch tài chính cá nhân. Qua đó, giúp học sinh tiếp cận kiến thức tài chính một cách hệ thống, tránh rời rạc và mang tính áp đặt.

Tăng cường sử dụng phương pháp dạy học tình huống vào các bài giảng không chỉ giúp học sinh hiểu kiến thức mà còn hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề tài chính trong cuộc sông. Giáo viên có thể đưa ra các tình huống thực tế như lập kế hoạch chi tiêu cá nhân, lựa chọn phương án vay vốn, hay xử lý khi gặp rủi ro tài chính để học sinh thảo luận, phân tích và đưa ra quyết định.

Để giáo dục tài chính hiệu quả trong dạy học môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, việc tổ chức cho học sinh học tập trải nghiệm đóng vai trò quan trọng. Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thực hành lập ngân sách cá nhân, ghi chép thu - chi, xây dựng kế hoạch tiết kiệm hoặc tham gia các hoạt động mô phỏng như “quản lý tài chính cá nhân trong một tháng”. Những hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kỹ năng thực tiễn và hình thành thói quen tài chính tích cực.

Bên cạnh đó, giáo viên cần đẩy mạnh dạy học theo dự án bằng việc cho học sinh thực hiện các dự án như xây dựng kế hoạch tài chính cho bản thân, tìm hiểu các hình thức đầu tư an toàn, hoặc khảo sát thói quen tiêu dùng của học sinh trong trường. Quá trình thực hiện dự án giúp các em phát triển tư duy tài chính, kỹ năng hợp tác và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.

Việc tích hợp năng lực số, ứng dụng công nghệ thông tin là một phương pháp hiệu quả và được khuyến khích trong bối cảnh hiện nay. Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh sử dụng các ứng dụng quản lý chi tiêu, tìm hiểu thông tin tài chính trên các nền tảng số, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ tài chính hiện đại một cách an toàn.

Phương pháp nêu gương và liên hệ thực tiễn là phương pháp quan trọng có ý nghĩa trực tiếp trong giáo dục thái độ và hành vi tài chính cho học sinh. Qua đó, giáo viên định hướng cho học sinh hình thành thói quen tiêu dùng hợp lý, biết tiết kiệm, có trách nhiệm với đồng tiền và ý thức phòng tránh rủi ro tài chính.

Với sự kết hợp đa dạng, linh hoạt các phương pháp và hình thức dạy học tích cực, hiện đại cùng với nghệ thuật sư phạm của giáo viên trong việc truyền tải những kiến thức, kỹ năng về tài chính góp phần nuôi dưỡng thói quen ứng xử, tạo nên những đức tính tốt đẹp về tài chính cho người học.

Tài liệu tham khảo

1. Quyết định số 149/QĐ-TTg ngày 20/01/2020 về Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
2. Bộ sách Giáo dục tài chính THPT lớp 10, 11, 12, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2025.
3. Sách giáo khoa Giáo dục kinh tế và pháp luật lớp 10, 11, 12, Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam, 2022.