QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ PHÁT TRIỂN THÀNH PHẦN KINH TẾ TƯ NHÂN

QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ PHÁT TRIỂN THÀNH PHẦN

KINH TẾ TƯ NHÂN

                                                                    ThS. Nguyễn Thị Hồng Ninh

 

Kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.

Thời kỳ trước đổi mới, kinh tế tư nhân chưa được thừa nhận là một thành phần độc lập và cần cải tạo theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

 Kể từ khi thực hiện đường lối đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Đại hội VI (1986) của Đảng lần đầu thừa nhận kinh tế tư nhân có vai trò trong việc huy động nguồn lực, đáp ứng nhu cầu sản xuất - đời sống.

Đến Đại hội VII (1991), Đại hội VIII (1996), Đảng đã thực sự coi kinh tế tư nhân là một thành phần kinh tế độc lập, có tiềm năng phát triển và đóng góp cho sự phát triển kinh tế đất nước. Kinh tế tư nhân bình đẳng với mọi thành phần kinh tế khác trong nền kinh tế. Kinh tế tư nhân phải được tạo những điều kiện về kinh tế và pháp lý để các nhà kinh doanh tư nhân yên tâm đầu tư làm ăn lâu dài.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã đánh dấu bước phát triển mới trong quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân. Đảng ta khẳng định kinh tế tư bản tư nhân là thành phần kinh tế có vị trí quan trọng lâu dài trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Kinh tế tư nhân không những được đối xử bình đẳng, được tạo điều kiện mà còn được khuyến khích phát triển không hạn chế trong những ngành và lĩnh vực mà pháp luật không cấm. Điều đó tạo ra động lực và không gian rộng hơn cho kinh tế tư nhân phát triển. Quan điểm đó của Đảng đã được thể chế hóa bằng pháp luật khi Hiến pháp 1992 (sửa đổi 2001) quy định: Bảo hộ quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh của công dân.

Như vậy, từ chỗ chưa thừa nhận knh tế tư nhân là một thành phần kinh tế độc lập, đến Đại hội IX, quan điểm của Đảng ta đã có bước phát triển nhìn nhận mới về vai trò vị trí của kinh tế tư nhân, đồng thời đề ra những nhiệm vụ giải pháp thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển.

 Quán triệt quan điểm đó, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa IX (năm 2002) thông qua Nghị quyết “Về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích, tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân”. Đây là lần đầu tiên kể từ khi đổi mới, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương có một nghị quyết chuyên đề về kinh tế tư nhân và chính thức khẳng định: Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế; Nghị quyết cũng đề ra nhiệm vụ về tạo môi trường thuận lợi và có cơ chế chính sách bảo hộ quyền sở hữu, đảm bảo quyền tự do kinh doanh cho doanh nghiệp kinh tế tư nhân.

Đại hội X, Đại hội XI của Đảng tiếp tục kế thừa và phát triển quan điểm của Đại hội IX, xác định kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế. Có thể thấy rằng, quan niệm coi kinh tế tư nhân là động lực của nền kinh tế trong các kỳ Đại hội IX,X và XI đã phản ánh bước tiến mới trong tư duy của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển nền kinh tế nước ta, đồng thời cũng đề ra những nhiệm vụ giải pháp cụ thể định hướng kinh tế tư nhân ngày càng phát triển.

Đến Đại hội XII (2017); Đảng ta khẳng định: kinh tế tư nhân được khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế. Như vậy, ở Đại hội IX (2001) kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển trong những ngành và lĩnh vực mà pháp luật không cấm thì đến Đại hội XII, kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển với quy mô và phạm vi rộng lớn hơn.

Đại hội XIII (2021) tiếp tục khẳng định: kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Nhà nước tạo mọi điều kiện thuận lợi, khuyến khích và bảo vệ quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản hợp pháp. Phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh, hiệu quả, bền vững, gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Đảng ta cũng khẳng định cần xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có bản lĩnh, đạo đức, văn hóa kinh doanh để knh tế tư nhân phát triển bền vững.

Gần đây nhất, ngày 4/5/2025, Đảng ta đã ra Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Đây là một trong các trụ cột được Đảng ta xác định để phát triển đất nước trong thời kỳ mới, thời kỳ vươn mình của dân tộcNghị quyết một lần nữa khẳng định kinh tế tư nhân sẽ được thúc đẩy phát triển trở thành động lực mới mạnh mẽ của nền kinh tế trong thời gian tới. Nghị quyết cũng đưa ra những đột phá trong cơ chế hành chính và phục vụ doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hội nhập và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Từ quan điểm cho rằng kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, đến Nghị quyết 68 -NQ/TW Đảng ta tiếp tục khẳng định mạnh mẽ hơn: kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế. Lần đầu tiên Đảng ta đưa ra quan điểm chỉ đạo là xóa bỏ triệt để nhận thức, tư tưởng, quan niệm, thái độ định kiến về kinh tế tư nhân Việt Nam. Kinh tế tư nhân phải được đối xử bình đẳng với mọi thành phần kinh tế khác của nền kinh tế. Doanh nhân là người chiến sĩ trên mặt trận kinh tế; đội ngũ doanh nhân cùng với công nông trí thức là lực lượng to lớn trong sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh đi lên chủ nghĩa xã hội. Chính vì vậy cần nuôi dưỡng, khuyến khích tinh thần kinh doanh, đổi mới sáng tạo của người dân, doanh nghiệp, tôn trọng doanh nghiệp, doanh nhân.

Điểm mới nữa của Nghị quyết 68 là Đảng ta đã đưa ra những đột phá trong cơ chế hành chính từ kiểm soát sang đồng hành, coi doanh nghiệp là đối tượng phục vụ thay vì là đối tượng quản lý. Nhà nước giữa vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể. Nghị quyết cũng đưa ra những chính sách ưu đãi mang tính chất trực tiếp, mạnh mẽ về tài chính và công nghệ, để thực hiện mục tiêu đến 2030 chúng ta có 2 triệu doanh nghiệp tư nhân, đóng góp GDP từ 55% đến 60%, tạo việc làm cho 85% tổng số lao động, ứng dụng công nghệ số cho 80% doanh nghiệp, trong đó 30% ứng dụng công nghệ tiên tiến. Mục tiêu dài hạn đến năm 2045 sẽ có 3 đến 3,5 triệu doanh nghiệp kinh tế tư nhân, trong đó có 50 đến 100 doanh nghiệp lớn có sức cạnh tranh quốc tế và đóng góp trên 60% cho GDP. Kinh tế tư nhân sẽ được thúc đẩy phát triển, đưa lại năng suất chất lượng cao, phù hợp với sự phát triển của kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Nghị quyết 68 -NQ/TW là lời khẳng định mạnh mẽ của Đảng về vai trò then chốt, động lực quan trọng hàng đầu của khu vực kinh tế tư nhân trong tiến trình phát triển đất nước.

Tóm lại. quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân là một quá trình hình thành và phát triển lâu dài, được bổ sung và hoàn thiện dần qua mỗi giai đoạn phát triển kinh tế đất nước. Từ chỗ coi kinh tế tư nhân là đối tượng cần cải tạo (trước 1986) đến được thừa nhận là thành phần quan trọng (sau 1986); và từ 2001 đến nay, cùng với sự phát triển của đất nước, kinh tế tư nhân được khẳng định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, cần phải được “bảo vệ, khuyến khích, thúc đẩy” và “dẫn dắt phát triển”. Đây là sự lựa chọn chiến lược đúng đắn, cấp thiết, mang tầm nhìn dài hạn, nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường vào giữa thế kỷ XXI.

         

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới. phần 1 (Đại hội VI,VII,VIII,IX), Nxb CTQG Sự thật, Hà Nội.2023.

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG, Hà Nội. 2006, tr.83

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, Hà Nội. 2011

 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, Hà Nội. 2016. tr.107-108.

Đảng Cộng sản Việt Nam, (2021) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội. tr. 240.

Tổng bí thư Tô Lâm (2025), Phát triển kinh tế tư nhân - đòn bẩy cho một việt nam thịnh vượng, Website: https://special.nhandan.vn/phat-trien-kinh-te-tu-nhan-don-bay-cho-VN-thinh-vuong/index.html; truy cập ngày 25/8/2025

https://lyluanchinhtri.vn/chu-truong-cua-dang-ve-phat-trien-kinh-te-tu-nhan-tro-thanh-dong-luc-kinh-te-quan-trong-6546.html. Truy cập 15/9/2025