TRẦN PHÚ, HÀ HUY TẬP - NHỮNG NGƯỜI THẦY VIẾT NÊN TRANG SỬ VÀNG CỦA DÂN TỘC

TRẦN PHÚ, HÀ HUY TẬP - NHỮNG NGƯỜI THẦY VIẾT NÊN TRANG SỬ VÀNG CỦA DÂN TỘC 

                                                                                    ThS. Đường Thế Anh

Hà Tĩnh tự hào là quê hương của hai Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong những trang sử bằng vàng của Đảng ta, có rất nhiều đồng chí xuất thân từ nhà giáo đã trở thành những lãnh tụ cách mạng của dân tộc như thầy giáo Nguyễn Tất Thành - Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn vàn kính yêu của nhân dân ta; thầy giáo Võ Nguyên Giáp, vị tướng huyền thoại, người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam… Đặc biệt, có hai nhà giáo đã trở thành hai Tổng Bí thư của Đảng cùng quê hương Hà Tĩnh, đó là thầy Trần Phú và thầy Hà Huy Tập. Trước khi trở thành những nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng ta, Trần Phú và Hà Huy Tập là những nhà giáo tâm huyết, bản lĩnh, được học trò yêu mến và kính trọng."

1. Trần Phú (1904-1931)

Trần Phú quê ở làng Tùng Ảnh, xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh . Ông sinh tại Tuy An, tỉnh Phú Yên (nay là tỉnh Đắc Lắc), khi thân sinh ông, giải nguyên Trần Phổ làm quan và dạy học ở nơi đây.

Năm 1922, đồng chí Trần Phú đỗ đầu kỳ thi tốt nghiệp trường Quốc học Huế, thầy Võ Liêm Sơn, người thầy đã có nhiều ảnh hưởng đến nhân cách, khí chất của Trần Phũ đã chúc mừng, căn dặn và hy vọng vào người học trò mà thầy luôn tin tường. Lời thầy Võ Liêm Sơn : “Thầy mãi tới 25 tuổi mới đỗ thành chung. Con đã đạt sớm hơn thầy nhiều. Nhưng thầy hy vọng con sẽ có một con đường đi khác với đường mòn mà lớp người như ông thân sinh con, như thầy đã đi”.

            Trần Phú được bổ về Vinh, dạy học tại trường tiểu học Pháp Việt Cao Xuân Dục. Mới về trường, anh được cử vào dạy lớp nhất (lớp cuối của cấp tiểu học). Thầy Trần Phú trông rất trẻ, vì tuổi thầy cũng không hơn học trò là mấy. Học trò lớp nhất, lớp nhì thời bấy giờ phần lớn đã lên 16, 17 tuổi, có trò còn cao, lớn trông già dặn hơn thầy. Thầy Phú ở nhờ một nhà trọ trong phố, thầy làm việc cần mẫn, ban đêm thường thức khuya để soạn bài, chấm bài, học, viết….Cuộc sống của thầy đạm bạc, thường ngày ăn cơm tháng ở một nhà hàng chuyên nấu cho những thầy giáo, thầy ký lương thấp, chưa có gia đình.

           Trong số học sinh của Trần Phú, có những người rất quý trọng thầy và được thầy rất yêu mến. Đó là Nguyễn Ngọc Ba, Lê Thị Phúc, Nguyễn Thị Vịnh (tức Nguyễn Thị Minh Khai)…, những người chịu ảnh hưởng tư tưởng nhiều của Trần Phú và về sau trở thành đồng chí của anh.

Tại trường Cao Xuân Dục bấy giờ có một nhóm giáo viên trẻ có tư tưởng tiến bộ như Trần Đình Thanh, Trần Phú, Trần Tăng, Ngô Đức Diễm, Phan Kiệm Huy…đã tổ chức nhóm đọc sách bí mật, bàn chuyện văn chương, thế cuộc. Chính trong những lần trao đổi này, Trần Phú đã được đọc tờ báo Le Paria và hiểu thêm về nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc mà anh từng biết tiếng.

            Tinh thần yêu nước, thế cuộc đất nước lúc bấy giờ đã thôi thúc thầy giáo trẻ Trần Phú có những quyết định con đường cách mạng. Ngày 14/7/1925, đồng chí Trần Phú cùng với những người bạn của mình đã bí mật họp sau núi Quyết (Nghệ An) thành lập Hội Phục Việt. Ít lâu sau tên Hội bị lộ, được đổi thành Hội Hưng Nam. Một số học trò của trường Cao Xuân Dục như Nguyễn Ngọc Ba, Nguyễn Thị Vịnh (Minh Khai)…lần lượt kết nạp vào Hội.

          Cuổi học kỳ năm 1926, Trần Phú xin thôi dạy học để sang Lào hoạt động. Nhưng giữa lúc ấy, ban lãnh đạo Hội Hưng Nam được biết Nguyễn Ái Quốc từ Pháp sang Nga, rồi sang Trung Quốc lập tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội, nên cử Trần Phú đi Quảng Châu để liên lạc và tìm hiểu phong trào cách mạng.

Rời bỏ mái trường và học sinh thân yêu của mình, từ đây người thầy giáo, người thanh niên Trần Phú được gặp nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc và từ đó tiếp tục những bước đi với nhiều gian lao và thử thách nhưng dầy vinh quang trên con đường cách mạng của Đảng ta.

2. Hà Huy Tập (1906-1941)

Hà Huy Tập sinh ngày 24 tháng 4 năm 1906 ở làng Kim Nặc, tổng Thổ Ngọa, nay là xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh. Cha ông vốn từng đỗ Cử nhân Nho học nhưng không ra làm quan mà ở lại quê nhà dạy học và bốc thuốc. Ngoài căn bản Nho học được truyền thụ từ cha, ông còn theo học bậc Tiểu học tại Thị xã Hà Tĩnh. Sau khi học hết bậc Tiểu học, năm 1919, ông thi vào trường Quốc học Huế. Năm 1923, ông tốt nghiệp Diplôme hạng ưu, được phân về dạy tại trường Tiểu học Nha Trang (nay tỉnh Khánh Hòa). Mùa thu năm 1925 Hà Huy Tập gia nhập Hội Phục Việt. Hội giao nhiệm vụ, Hà Huy Tập đã gửi một văn bản tới Toàn quyền Đông Dương yêu cầu xóa án cho nhà cách mạng Phan Bộ Châu.

Vì tuyên truyền tư tưởng yêu nước trong giáo viên, học sinh và luôn đấu tranh chống lại những quyết định sai trái, độc đoán của nhà trường nên giữa năm 1926, Hà Huy Tập bị trục xuất khỏi Nha Trang.

Tháng 8/1926, hà Huy Tập về Vinh (Nghệ An) vào dạy học ở trường Cao Xuân Dục. Anh vui mừng được gặp lại người bạn gần giũ Trần Phú, bạn học cũ, người đã cùng anh lập nên “Thanh niên Tu hân hội” ở Huế ngày trước, thế là nhóm Trần Đình Thanh, Trần Phú….lại có thêm một thành viên tích cực mới, thầy Hà Huy Tập.

Tại Vinh, ngoài giảng dạy tại trường, thầy Trần Phú, Hà Huy Tập còn tích cực tham gia dạy chữ quốc ngữ cho công nhân Trường Thi, Bến Thủy, xuống các xóm chợ, làng quanh Vinh để tìm hiểu tình hình và xây dựng thêm cơ sở. Phát hiện  những hoạt động cách mạng của thầy Hà Huy Tập, chính quyền thực dân đã lệnh cho Đốc học Vinh cách chức giáo viên của thầy giáo Hà Huy Tập.

Tháng 3/1927, Hà Huy Tập rời Vinh vào Sài Gòn. Ở đây, anh lại vào dạy học tại trường Tiểu học tư thục An Nam học đường. Hà Huy Tập đã tổ chức thành công nhiều cuộc bãi khóa của học sinh, chống lại chế độ giáo dục thực dân của nhà trường. Bọn mật thám Pháp nhận được tin báo có một người dáng thấp, nhỏ, rất nhanh nhẹn từ miền Trung vào đang hoạt động tích cực trong học sinh và thanh niên. Đến tháng 6/1928, Hiệu trưởng trường An Nam học đường có quyết định đình chỉ việc giảng dạy của anh với lý do kích động học sinh nhiều lần bãi khóa.

           Rời khỏi công việc của người thầy giáo, Hà Huy Tập xin vào làm việc tại một hiệu buôn, đến tháng 8/1928. Anh rồi hiệu buôn đến Bà Rịa xin vào làm việc tại đồn điền trồng mía Phú Mỹ. Trong thời gian ở Phú Mỹ, Hà Huy Tập đã vận động thành lập được một chi bộ Đảng trong công nhân do anh trực tiếp làm Bí thư. Như vậy dù ở bất kỳ môi trường nào, trường học, hay đồn điền với nhiệt huyết của một chiến sĩ cách mạng, Hà Huy Tập cũng vượt lên mọi hoàn cánh để giác ngộ quần chúng, xây dựng phong trào cách mạng.

  Cuối năm 1928, Hà Huy Tập sang Trung Quốc để tiếp tục những bước đi mới trong sự nghiệp cách mạng theo sự phân công của Đảng.

Trần Phú và Hà Huy Tập những người con ưu tú của dòng sông La, núi Hồng  là biểu tượng rạng ngời của ý chí kiên cường và trí tuệ cách mạng Việt Nam. Bắt đầu từ bục giảng, được tôi luyện qua mái trường Quốc học Huế, hai bậc tiền bối đã mang tâm thế của người thầy giáo yêu nước để dấn thân vào con đường cứu nước, cứu dân.

Trên cương vị Tổng Bí thư, các đồng chí đã hiến dâng trọn vẹn thanh xuân và máu xương cho lý tưởng của Đảng, cho độc lập của dân tộc và tự do của giai cấp. Sự nghiệp của hai đồng chí không chỉ là những trang sử vàng chói lọi, mà còn là niềm tự hào kiêu hãnh của quê hương Hà Tĩnh và ngành giáo dục nước nhà. Đảng ta, nhân dân ta và các thế hệ mai sau mãi mãi tri ân, khắc cốt ghi tâm công lao trời biển của những người cộng sản lỗi lạc, những nhân cách lớn lao đã sống và hy sinh vì đất nước Việt Nam độc lập.