MỘT SỐ TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐẾN NĂNG LỰC CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ TRONG MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN HAI CẤP

MỘT SỐ TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐẾN NĂNG LỰC CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ TRONG MÔ HÌNH CHÍNH QUYỀN HAI CẤP

ThS. Trần Mai Hương

Đảng và Nhà nước đã xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để phát triển đất nước trong giai đoạn tới. Với ba trụ cột chính là Chính phủ số (nâng cao hiệu quả quản lý), Kinh tế số (tạo mô hình kinh doanh mới) và Xã hội số (công dân số) chúng ta đang nỗ lực tận dụng thời cơ để bứt phá, vươn lên trở thành quốc gia số, ổn định và thịnh vượng được xác định trong Quyết định số 749/QĐ-Ttg phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Bối cảnh mới ở nước ta hiện nay khi chính quyền hai cấp đã chính thức vận hành thì bộ máy chính quyền cấp xã được xem là tế bào của bộ máy hành chính, đóng vai trò là địa bàn trọng yếu để hiện thực hóa các mục tiêu quốc gia dưới tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số. Chuyển đổi số ở cấp xã không chỉ đơn thuần là việc trang bị máy tính hay kết nối internet. Đó là quá trình ứng dụng dữ liệu và công nghệ số để thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành của chính quyền cơ sở từ việc quản lý hành chính trên giấy tờ sang môi trường số, từ việc thụ động chờ người dân đến trụ sở sang chủ động phục vụ người dân qua các nền tảng trực tuyến. Đây được xem là cuộc cách mạng về phương thức làm việc nhằm hướng tới sự minh bạch, nhanh chóng, hiệu quả, trong đó yếu tố then chốt có tính quyết định chính là yếu tố con người, là đội ngũ cán bộ công chức cấp xã với những yêu cầu cao hơn về năng lực đáp ứng yêu cầu mới. Có thể nói, sự vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp và quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, đồng bộ, toàn diện đã đặt ra nhiều cơ hội cho đội ngũ cán bộ công chức cấp xã về hiệu quả quản lý hành chính nhà nước và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Nâng cao năng lực, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong thực thi công vụ

Chuyển đổi số đã và đang thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng các hệ thống thông tin quản lý, phần mềm hành chính và nền tảng dịch vụ công trực tuyến trong hoạt động của chính quyền cấp xã. Trong bối cảnh đó, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã không chỉ dừng lại ở việc thực hiện các thao tác hành chính truyền thống mà buộc phải từng bước đổi mới, làm chủ công nghệ, làm chủ các công cụ số, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong xử lý công việc và thực hiện các nghiệp vụ chuyên môn. Quá trình này góp phần hình thành và phát triển kỹ năng số, kỹ năng sử dụng phần mềm chuyên ngành, khai thác dữ liệu, xử lý hồ sơ điện tử và làm việc trên môi trường mạng của bản thân. Đội ngũ cán bộ, công chức được trang bị đầy đủ kỹ năng và công cụ số sẽ giúp họ chủ động hơn trong thực thi công vụ, nâng cao chất lượng giải quyết công việc, góp phần cải thiện hiệu quả phục vụ người dân và hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương. Đây chính là nền tảng quan trọng để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống, bắt đầu từ tuyến cơ sở.

Thay đổi phương thức làm việc và nâng cao hiệu quả quản lý

Chuyển đổi số góp phần thay đổi phương thức làm việc của cán bộ, công chức cấp xã từ mô hình hành chính truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào giấy tờ và quy trình thủ công sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và nền tảng công nghệ. Nhờ việc triển khai các hệ thống quản lý điện tử và cơ sở dữ liệu dùng chung, cán bộ, công chức có thể chia sẻ thông tin, phối hợp xử lý công việc và theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ một cách thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ còn giúp cán bộ lãnh đạo nâng cao năng lực chỉ đạo, điều hành thông qua việc nắm bắt thông tin nhanh chóng, đầy đủ, kịp thời đưa ra các quyết định phù hợp với tình hình thực tiễn. Qua đó, góp phần hình thành phong cách làm việc hiện đại, khoa học, chuyên nghiệp, thích ứng tốt hơn trong bối cảnh mới.

Tăng cường năng lực phục vụ người dân

Chuyển đổi số góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân thông qua cải cách thủ tục hành chính. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua việc số hóa, sử dụng dữ liệu dân cư (VNeID) và cung cấp dịch vụ công trực tuyến thay thế thủ tục hành chính truyền thống giúp người dân có thể thực hiện nhiều thủ tục hành chính mọi lúc mọi nơi mà không cần đến trực tiếp cơ quan nhà nước. Trong bối cảnh đó, cán bộ, công chức cấp xã không chỉ đóng vai trò xử lý hồ sơ mà còn trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng các nền tảng số. Điều này đòi hỏi cán bộ, công chức cấp xã phải nâng cao kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hỗ trợ người dân xử lý các tình huống trong môi trường số. Thông qua chuyển đổi số, năng lực phục vụ người dân của cán bộ, công chức được nâng cao theo hướng chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả. Qua đó, chất lượng cung cấp dịch vụ công được nâng cao, góp phần cải thiện mức độ hài lòng và củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở.

Thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ

 Việc triển khai ứng dụng các hệ thống quản lý điện tử và dữ liệu số giúp quá trình xử lý công việc của cán bộ, công chức được theo dõi và giám sát một cách công khai, minh bạch hơn, giúp hạn chế tình trạng chẫm trễ, sai sót hoặc các tiêu cực trong thực thi công vụ. Thông qua các nền tảng trực tuyến, chuyển đổi số cũng tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Qua đó, từng bước xây dựng một nền hành chính công khai, minh bạch, chuyên nghiệp, kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước cấp cơ sở.

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong phương thức quản lý nhà nước và hoạt động của chính quyền địa phương. Đối với cấp xã, chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý mà còn là động lực thúc đẩy nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội số. Đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, ngoài những năng lực chung, cần quan tâm phát triển các năng lực chuyên môn gắn với yếu cầu công việc, giúp họ phát triển tốt hơn các kỹ năng nghiệp vụ nghề nghiệp phù hợp với đặc thù của địa phương trong mô hình chính quyền hai cấp và bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Nguyễn Hông Chinh (2025), “Bồi dưỡng, nâng cao năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ triển khai, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay”, Tạp chí Cộng sản điện tử, đăng ngày 29/8/2025.

 [2]. Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3/6/2020 phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.

[3]. Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 759/QĐ-TTg  ngày 14/4/2025 phê duyệt Đề án “Sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai câp”.